![](https://akme.uz/bahor-qaytsaydi-yana/2023/12/Без-названия-2-1-2.jpg)
The Lancet jurnalida chop etilgan yangi tadqiqotga ko’ra, Kofein o’z ichiga olgan choy va qahvani muntazam iste’mol qilish, ma’lum osiyolik gen variantlariga ega bo’lgan odamlarda Parkinson kasalligi xavfini kamaytirishi mumkin. Mintaqaviy salomatlik — G‘arbiy Tinch okeani
Parkinson kasalligi – bu neyrodegenerativ holat bo’lib, u dam olish paytida titroq, sekin harakat (bradikineziya) va postural beqarorlik kabi alomatlar bilan tavsiflanadi. Uning kasallanish darajasi yoshga qarab ortadi va bu aholi qarib qolgan jamiyatlar uchun tobora kuchayib borayotgan muammolarni keltirib chiqarmoqda. Oldingi tadqiqotlar shuni ko’rsatdiki, Parkinson kasalligining rivojlanishida ham genetik, ham atrof-muhit omillari rol o’ynaydi. Shunisi e’tiborga loyiqki, ba’zi Osiyo gen variantlari, xususan, LRRK2 geni bilan bog’liq bo’lganlar, Parkinson kasalligi xavfining ortishi bilan bog’liq.
Kofein ilgari Parkinson kasalligiga qarshi potentsial himoya ta’siri uchun o’rganilgan. Tadqiqotlar shuni ko’rsatdiki, kofein Parkinson kasalligi xavfini 25% gacha kamaytirishi mumkin, doza-javob munosabatlari ko’proq kofein iste’moli ko’proq himoya qilishini ko’rsatadi.
Kofeinning neyroprotektiv mexanizmi adenozin A2A retseptorlarini blokirovka qilishni, neyroyallig’lanishni kamaytirishni va qo’zg’aluvchanlikni yumshatishni o’z ichiga oladi. Biroq, ushbu tadqiqotgacha kofein va Osiyoga xos Parkinson kasalligi gen variantlari o’rtasidagi o’zaro ta’sir har tomonlama o’rganilmagan edi.
“Dunyo aholisining katta qismi choy va qahvani muntazam ravishda iste’mol qiladi va kofein qarigan miyaga himoya ta’siriga ega bo’lishi mumkin”, dedi tadqiqot muallifi Eng-King Tan, Singapurdagi Milliy Neyrologiya instituti bosh direktorining o’rinbosari va katta nevrologi va professori. Dyuk NUS tibbiyot maktabi.
Tadqiqotda 4,488 ishtirokchi ishtirok etdi va tibbiy va epidemiologik tadqiqotlarda qo’llaniladigan kuzatuv tadqiqot dizayni turi bo’lgan vaziyatni nazorat qilish dizaynidan foydalanildi. Parkinson kasalligi holatlari Buyuk Britaniya PD Jamiyati Brain Bank klinik diagnostika mezonlari asosida Singapurdagi ikkita asosiy harakat buzilishi markazlarida harakat buzilishi nevrologlari tomonidan tashxis qo’yilgan. Neyrodegenerativ kasalliklari bo’lmagan sog’lom nazoratchilar Jamiyat salomatligini skrining dasturidan jalb qilingan.
Tadqiqotchilar demografiya, harakat buzilishlarining oilaviy tarixi va umr bo’yi kofein iste’moli haqida ma’lumot to’plash uchun klinik suhbatlar orqali standartlashtirilgan so’rovnomani o’tkazdilar. Kofeinni iste’mol qilish kunlik qahva va choy iste’moli asosida baholandi, chunki bular Osiyo aholisida kofeinning asosiy manbalari hisoblanadi. Hayot davomida nol kofein iste’mol qilgani haqida xabar bergan shaxslar kofein ichmaydiganlar sifatida tasniflangan.
Ishtirokchilardan qon namunalari olindi va Parkinson kasalligi xavfi bilan bog’liq bo’lgan o’ziga xos LRRK2 gen variantlari mavjudligini aniqlash uchun genotiplashdan o’tkazildi. Ushbu tadqiqotda G2385R, R1628P va S1647T kabi uchta variant alohida qiziqish uyg’otdi.
Ushbu Osiyoga xos genetik variantlarga ega bo’lgan odamlarda Parkinson kasalligini rivojlanish xavfi 1,5-2 baravar yuqori ekanligi aniqlandi. Biroq, kofeinni iste’mol qilish ushbu gen variantlarini tashuvchi shaxslarda Parkinson kasalligi xavfini sezilarli darajada kamaytirdi. Parkinson kasalligi gen variantiga ega bo’lgan kofein ichuvchilar, bir xil genetik tarkibga ega bo’lgan kofeinsiz ichuvchilarga nisbatan xavfni to’rt-sakkiz baravar kamaytirdi.
Tan PsyPost-ga “yuqori xavfli genetik variantlarni tashuvchilarda xavfning kamayishi” bilan hayratda qolganini aytdi.
Qizig’i shundaki, kofeinning himoya foydalari yuqori dozalarda ortib bordi. Ammo kuniga 200 mg dan kam kofein iste’mol qilganlar ham – nisbatan kam miqdorda, taxminan ikki stakan an’anaviy Singapur kopisiga teng – hali ham Parkinson kasalligi xavfini kamaytirgan. Bu kofeinni haddan tashqari iste’mol qilishdan xavotirda bo’lganlar uchun quvonchli yangilik.
“Ushbu tadqiqot Parkinson kasalligining oldini olish uchun muhim ahamiyatga ega, ayniqsa Singapur kabi Osiyo gen variantlari keng tarqalgan mamlakatlarda”, dedi Tan press-relizida. “Choy va qahva ko’pchilik Osiyo jamiyatlarida mavjud va madaniy jihatdan qabul qilinadi va kofeinni me’yorda iste’mol qilish odamlarga Parkinson kasalligi xavfini kamaytirishning oson, yoqimli va ochiq usulini taklif qiladi.”
Biroq, tadqiqotchilar tadqiqotning cheklovlarini, shu jumladan, populyatsiyada kofeinsiz iste’mol qilish chastotasining pastligi sababli o’ziga xos gen variantlariga ega bo’lgan kofeinsiz ichuvchilarning nisbatan kam sonini tan olishadi. Ushbu natijalarning ishonchliligini mustahkamlash uchun boshqa Osiyo populyatsiyalarida topilmalarni mustaqil ravishda takrorlash zarur.
Kofein va LRRK2 variantlari o’rtasidagi o’zaro ta’sirning aniq mexanizmlari noaniq bo’lib qolmoqda, ammo keyingi tadqiqotlar, shu jumladan in vitro va hayvonlar modellari bu munosabatlarni ochishga yordam berishi mumkin. Va nihoyat, shuni tan olish kerakki, vaziyatni nazorat qilish tadqiqotlari omillar va natijalar o’rtasidagi bog’liqlikni o’rnatishi mumkin, ammo sababni isbotlay olmaydi. Qo’shimcha tadqiqotlar, jumladan, istiqbolli kohort tadqiqotlari va eksperimental tadqiqotlar sabab-oqibat munosabatlarini tasdiqlash uchun zarur.
“Biz boshqa noma’lum omillar mavjudligini bilmaymiz”, dedi Tan. “Assotsiatsiya bevosita sabab-oqibat munosabatlarini anglatmaydi. Buni istiqbolli bo’ylama tadqiqotda hal qilish kerak.”