![](https://akme.uz/bahor-qaytsaydi-yana/2024/01/covid19-brain-350x250-1.jpg)
aqinda “Ijtimoiy psixologiya va shaxsiyat fanlari” jurnalida chop etilgan tadqiqotda tadqiqotchilar notanish odamlar qisqacha dastlabki o’zaro ta’sirlardangina shaxsning hayotidan qoniqish va ijobiy his-tuyg’ularini hayratlanarli darajada to’g’ri baholashlari mumkinligini aniqladilar. Ushbu yangi tadqiqot ushbu keskin hukmlarda rol o’ynaydigan nozik belgilar va ko’rsatkichlarga oydinlik kiritadi.
Hayotdan qoniqish, ijobiy va salbiy his-tuyg’ularni o’z ichiga olgan farovonlikni o’rganish asosan odamlarning o’zlarining baxt holatini qanday baholashiga qaratilgan. Ilgari olib borilgan tadqiqotlar ko’pincha bu o’z-o’zini baholashni tasdiqlash uchun oila va do’stlar kabi shaxsga yaqin odamlarning hisobotlaridan foydalangan. Biroq, ushbu yangi tadqiqot e’tiborni nisbatan o’rganilmagan hudud bo’lgan begonalar tomonidan farovonlik haqidagi hukmlarning to’g’riligiga qaratadi.
Ushbu tadqiqot Brunsvikning linzalari modeli deb nomlangan psixologik asosdan foydalanadi – bu tushuncha odamlarning ichki holat yoki xususiyatlarni kuzatilishi mumkin bo’lgan belgilardan qanday xulosa qilishini tushuntiradi. Boshqacha qilib aytadigan bo’lsak, ushbu ob’ektiv modeli odamlar ko’rish yoki eshitish mumkin bo’lgan narsalarga asoslanib, boshqa odamning ichki his-tuyg’ulari yoki xususiyatlarining jumboqlarini qanday qilib birlashtirishini ochishning bir usuli hisoblanadi.
Farovonlik hayotning turli jabhalarida muvaffaqiyatning muhim ko’rsatkichi sifatida e’tirof etilgan bo’lsa-da, notanish odamlar boshqa odamning farovonligini qanchalik aniq baholashi haqida juda kam tadqiqot o’tkazildi. Bu tushuncha hal qiluvchi ahamiyatga ega – ayniqsa, maslahat yoki menejment kabi kasblarda, bunda shaxsning farovonligini baholash ishning asosi hisoblanadi. Tadqiqotchilar farovonlik to’g’risida to’g’ri xulosa chiqarishga olib keladigan belgilarni ochishga harakat qilishdi – bu muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega bo’lishi mumkin.
Buni o’rganish uchun tadqiqot 200 nafar kollej talabalarini jalb qilish orqali yakunlandi, ular ijobiy va salbiy his-tuyg’ular bilan birga hayotdan qoniqish kabi jihatlarni o’z ichiga olgan o’zlarining farovonligi haqida xabar berishdi. Keyin bu talabalar o’zlarini tanishtirish jarayonida suratga olindi va videoga olindi.
Ushbu talabalar bilan oldindan tanish bo’lmagan notanish odamlardan ushbu qisqacha kirishlar asosida talabalarning farovonligini baholash so’ralgan. Ushbu usul tadqiqotchilarga keng ko’lamli signallarni olish imkonini berdi: jismoniy, og’zaki bo’lmagan, paralingvistik va lingvistik. Shuningdek, ular o’quvchilarning o’zlari aytgan farovonligi va begonalarning baholari bilan o’zaro bog’liqligini tahlil qila oldilar.
Tadqiqot natijalari o’quvchilarning hayotdan qoniqish va ijobiy ta’sir haqida o’z-o’zini hisobotlari va notanish odamlar tomonidan berilgan baholashlar o’rtasida sezilarli bog’liqlikni aniqladi, ammo salbiy ta’sir uchun emas. Bu shuni ko’rsatadiki, notanish odamlar boshqa odamning hayotidan qoniqishini va ijobiy his-tuyg’ularini qisqacha muloqot orqali aniq aniqlashlari mumkin.
Qizig’i shundaki, bu hukmlarga ta’sir qiluvchi asosiy belgilar baland ovoz va jismoniy jozibadorlik sifatida aniqlangan. Tadqiqot farovonlikni idrok etish va ifodalashdagi murakkab dinamikani ta’kidlab, tabassum kabi ba’zi belgilar notanishlar tomonidan farovonlikni baholash uchun odatda qo’llanilsa-da, ular har doim ham haqiqiy farovonlikning haqiqiy ko’rsatkichi bo’lmasligi mumkinligini ko’rsatadi.
Shuni hisobga olish kerakki, tadqiqot asosan Amerika Qo’shma Shtatlaridan kelgan kollej talabalari – ko’pchilik Yevropalik amerikaliklardir. Bu turli madaniyatlar yoki yosh guruhlari bo’yicha topilmalarning umumlashtirilishi haqida savollar tug’diradi. Bundan tashqari, tadqiqot konteksti o’z-o’zini tanishtirish bilan chegaralangan, bu boshqa ijtimoiy vaziyatlarni aks ettirmasligi mumkin va ko’pchilik ko’rsatkichlar sub’ektiv ravishda inson kodlari tomonidan kodlangan bo’lib, ular noto’g’ri fikrlarni keltirib chiqarishi mumkin edi.
Tadqiqot muhim korrelyatsiyalarni aniqlagan bo’lsa-da, ular sabab-balandlikni aniqlamasligini ta’kidlash kerak. Qanday bo’lmasin, ushbu tadqiqot birinchi taassurotlarning nozik dinamikasiga va ular qanday qilib hayratlanarli darajada insonning farovonligini to’g’ri baholashga imkon berishiga ajoyib oyna ochadi.
Tadqiqot, “ Biz notanish odamlar qanchalik baxtli ekanini bilamizmi? Nolinchi tanishuvda farovonlik hukmlarining aniqligi ”, mos ravishda Kyung Xi universiteti, Yuta universiteti va Chikago universitetida Xyevon Choy, Ed Diener va Shigehiro Oishi tomonidan yozilgan.